Margir telja að vinnustaðamenning sé hversu vel fólk nái saman á vinnustaðnum og hversu gaman sé í vinnunni og að vera með vinnufélögunum. Þannig sé til dæmis merki um góða vinnustaðamenningu að allir eða flestir mæti í einhvers konar samveruviðburði eftir vinnu eða að allir taki þátt í léttvínspottinum sem dregið er úr x1 í mánuði.

En það er ekki rétt að þetta sé menningin á staðnum!

Þetta er stemmingin á vinnustaðnum. Og vissulega er gott að hafa magnaða stemmingu meðal starfsfólks. ​

Viðskiptavinir vilja vita hver fyrirtækjamenningin er til að átta sig á hverju þeir megi búast við í samskiptum sínum við fyrirtækis. Að sama skapi vilja tilvonandi starfsmenn vita hvernig menningin er til skilja betur hvernig þau muni passa inn og stjórnendur vilja vera með tilfinningu fyrir menningunni til að geta unnið með hana og haft áhrif á hegðun og framgöngu starfsfólks.

Það eru til margar skilgreiningar á fyrirtækjamenningu og sum fyrirtæki skilgreina menninguna á eiginleikum hennar. Eins og nýsköpun, samvinna, vöxtur eða þjónustulund. Aðrir skilgreina menninguna sem samspil þeirra krafta sem eru að verki innan fyrirtækisins. 

Hvað er vinnustaðamenning?

Vinnustaðamenning er það hvernig starfsfólk nálgast ​viðfangsefni sín, áskoranir og samskipti í starfi!

Mikilvægi fyrirtækjamenningar!

Menningin er það sem gerir fyrirtækið sérstakst og felst í því hvernig fyrirtækið fylgir tilgangi sínum og stendur undir væntingum viðskiptavina eða skjólstæðinga. 
Segja má að menningin sé áttavitinn sem starfsfólk fylgir til að uppfylla tilgang vinnustaðarins og standa við þau löforð um vöru og þjónustu sem gefin eru út á markaðinn. Í þessu samhengi er  svo mikilvægt að hafa í huga að það eru ekki orðin sjálf sem skipta mestu máli heldur að gjörðir og ákvarðanir séu í samræmi við tilgang vinnustaðarins. 
Þannig er vinnustaðamenningin sú leið sem er farin til að laða að nýja viðskiptavini og halda þeim. Ánægja viðskiptavina er jú einn stærsti áhrifaþáttur á eftirspurn þeirra. Á sama hátt skapar ánægt starfsfólk orðspor sem laðar að annað hæfileikaríkt starfsfólk. 

Skýr tilgangur vinnustaðarins segir til um hvað er gert og hvert er stefnt. Síðan eru það gildin sem segja til um hvernig. Til að vinnustaðamenningin sé sterk þurfa starfsmenn því bæði að vera með tilganginn á hreinu og vilja vera partur af honum. En líka að tengja við gildin og það hvernig tilganginum er náð.   

Sterk menning laðar að hæfileikaríkt starfsfólk
Orðspor vinnustaða hefur mikil áhrif á val fólks á vinnustöðum. Yngra fólk  leitar í æ ríkara mæli til vinnustaða sem hafa skýran tilgang og starfa samkvæmt honum. Það er því mikilvægt að hlúa að og byggja upp samhæfða menningu með djúpar rætur á vinnustaðnum til að laða að hæfileikaríkt starfsfólk. 
​

Sterk menning skapar samhæfni
Hvaða stjórnendur dreymir ekki um að starfsfólkið gangi allt saman í takt að settu markmiði. Því sterkari sem vinnustaðamenningin er því meiri samhæfni er meðal starfafólks. Vinnustaðamenningin er jú áttaviti fyrirtækisins sem segir hver tilgangurinn sé,  hvert er stefnt og hvernig verður farið þangað. Þegar þetta er skýrt hjá öllum, starfsfólki, viðskiptavinum, fjölmiðlum, tilvonandi starfsfólki og viðskiptavinum þá skapast samhæfni þar sem allir ganga í takt og bera sömu væntingar.  

Sterk menning & helgun starfsfólks helst í hendur
Til að efla helgun starfsfólks þá þarf að uppfylla þarfir þeirra. Þegar stjórnendur einbeita sér að því sem skiptir einstaka starfsmenn og teymi mestu máli til að verða árangursríkari í starfi þá er verið að leggja grunninn að aukinni helgun og árangursdrifinni menningu þar sem starfsfólkið vinnur ötullega að markmiðum vinnustaðarins.

Þegar menningin er sterk og tilgangurinn skýr þá laðast líka "rétta" fólkið að vinnustaðnum. Þ.e. þau sem tengja betur við tilganginn. Þau eru jafnframt líklegri til að vera helgaðri. 

Sterk menning leiðir til bættrar frammistöðu 
​Margir telja menningu sem mjúkt mál sem erfitt er að mæla og tengja við árangur vinnustaðarins. Rannsóknir hafa þó sýnt fram á að með því að efla menninguna þá eykst árangur samhliða því sem starfsfólk tengir betur við tilgang vinnustaðarins. 

Til að vinnustaðurinn njóti til fulls ávinnings sterkrar vinnustaðamenningar þar að mæla með reglulegum hætti bæði menninguna og mikilvægustu  árangursmælikvarðana.

Hvað er eitruð vinnustaðamenning?

Oftast nær er eitruð menning bara áttavilt menning. Menning verður áttavilt þegar mismunandi þættir í starfseminni fela í sér misvísandi skilaboð. Slíkt misræmi getur komið upp þegar skilaboð út á markaðinn eru önnur en umbunarkerfi starfsfólks. Eða þegar fræðsla nýrra starfsmanna felur ekki í sér sömu skilaboð og stjórenndaþjálfun. Þegar stjórnendur hegða sér með öðrum hætti en þeir ætlast til af starfsfólki. eða einfaldlega tveir ólíkir einstaklingar ná ekki að eiga farsæl samskipti vegna þess að þau líta á hlutina frá mismunandi sjónarhóli eða hagsmunum.
Afleiðingin er sú að það verður til einhvers konar vanvirkni sem kemur fram í því að samskipti verða erfið.  

Fyrir hverja?

Það að vinna með vinnustaðamenninguna ætti að vera hluti af deglegri starfsemi hvers vinnustaðar. Draumamenningin verður nefnilega ekki til af sjálfu sér og það er alltaf hægt að gera gott - betra. Eftirfarandi atriði gætu verið vísbending um að hlúa þurfi að menningunni og styrkja hana: 

• Niðurstöður þjónustukannana fara hrakandi.
• Eftirspurn eftir vörum fyrirtækisins fer minnkandi.
• Það er mikil starfsmannavelta.
• Niðurstöður ánægjukannana meðal starfsfólks gefa slakar niðurstöður.
• Það er ósætti milli fólks á vinnustaðnum.
• Starfsfólk er að missa mikilvæga "bolta". 
• Helgun starfsfólks er lítil.
• Veikindahlutfall er hátt. 
• Fólk upplifir ekki að það hafi tilgang í vinnunni og segist ekki vita af hverju það sé að mæta í vinnuna.
• Eitthvað annað er að sem gæti gefið til kynna að um einhvers konar vanvirkni í samskiptum sé að ræða á vinnustaðnum.

Ef að stjórnendur og eða starfsfólk telja sjálf að menningin þeirra sé brotin að einhverju leiti þá væri ráð fyrir viðkomandi vinnustað að kanna málið.

Það að bæta vinnustaðamenninguna á vinnustað er ekki bara einskiptis aðgerð heldur er það viðvarnadi vinna sem öll á vinnustaðnum þurfa að taka virkan þátt í. ​

Nálgunin okkar

Þegar Hjördís vinnur með viðskiptavinum við að styrkja vinnustaðamenninguna þá er nálgunin sértæk í hvert sinn. Vinnustaðamenning hvers vinnustaðar er jú einstök og ef vel er haldið um hana og hún nærð með reglulegum og skilvirkum hætti þá verður hún sérkenni vinnustaðarins, bæði meðal starfafólks og út á við út í samfélagið.  

Þegar hugað er að því að styrkja menninguna hjá sér er mikilvægt að vita að þetta er ekki einn viðburður sem haldinn er með dýrum fyrirlesurum, stórum sal, ljósasjói, og confetti. 

Nei, þetta er leiðangur sem tekur nokkur ár. Eða, menningin er eins og vöðvarnir okkar. Til að viðhalda þeim og styrkja þá þurfum við reglulega og viðvarandi þjálfun. 

Í upphafi skyldi endinn skoða
Þegar lagt er af stað við að styrkja menninguna þá felur það í sér nokkur skref. Það þarf að gera stöðumat á því hvernig menningin er þegar byrjað er. Það þarf að skilgreina hvernig draumamenningin lítur út og í kjölfarið er unnt að brúa bilið þarna á milli. Annað sem er afar mikilvægt og reyndar forsenda þess að unnt sé að vinna með menninguna er að tryggja að sálrænt öryggi sé til staðar. Mikilvægt er að vinnan í upphafi sé vel ígrunduð og vandað til verka. Skipta má vinnunni í þrennt:

1. Hver er draumamenningin. Skilgreina þarf draumamenninguna. Hvað einkennir hana og hver verður ávinningur hennar. Hvert skal stefna í þessari vinnu?
2. Stefnumótun. Hver er stefna fyrirtækisins og hvaða aðlögun á henni þarf að eiga sér stað til að varða leiðina að draumamenningunni. Hér er allt skoðað sem hefur áhrif á samkvæmni innan fyrirtækisins. Litið er á tilgang fyrirtækisins, gildi, árangursmælingar, hvatakerfi og hvað annað sem getur haft áhrif á samkvæmni. Þetta þarf allt að starfa saman. Hvernig er árangur skilgreindur, hvernig er hann mældur og umbunaður.  
3. Stöðumat og byggt upp traust. Stöðumatið getur farið fram hvort heldur sem er í viðtalsformi eða með rafrænni könnun. Mælt er með því að í upphafi sé alltaf notað stöðumat í viðtalsformi, a.m.k. að hluta. Í upphafi er sálrænt öryggi kannað og fyrsta könnun keyrð með árangursmælikvörðunum sem ákveðnir voru í stefnumótuninni
   

​​Mikilvægi stöðumatsins er tvíþætt. Annars vegar að sjá hver staðan er til að geta ákveðið hvaða aðgerðir munu hjálpa mest og eru nauðsynlegastar. Hins vegar að vera með grunnmælingu til að geta mælt árangur á þeim aðgerðum sem farið er í til að styrkja menninguna og þann árangur sem bætt menning á að skila.

Niðurstöður stöðumatsins og draumamenningin eru skoðuð og bilið sem þarf að brúa er metið. Núna erum við loksins í stakk búin til að hefja sjálfa vinnuna. Gott er að hugsa hana í fjórum skrefum.

1. Markmið og áætlun. Gott er að vera með í huga að sumt þarf að gera yfir allt fyrirtækið en einstaka deildir innan þess hafa sértækar áskoranir og mikilvægt er að vinna sérstaklega með hverri deild að þeirra áskorunum.   
2. Framkvæmt er samkvæmt áætlun. Hér er mikilvægt að hafa tvennt í huga. Starfsfólk þarf að hafa með það að segja hvernig þau tileinka sér menninguna. Einnig skiptir sköpum að stjórnendur gangi fyrir með fordæmi. Hér getur teymisþjálfun verið mjög mikilvæg.
3. Árangursmæling. Hvernig hefur til tekist.
4. Eftirfylgni þar sem lagt er mat á hvernig til tókst, hvað gekk vel og hvað þarf að endurskoða. Þegar niðurstöður eftirfylgninnar liggja fyrir eru þær teknar með í reikninginn og lagt er af stað í næsta tímabil. Þar sem aftur er farið í gegnum þessa fjóra liði.   

 
​Þegar farið er í gegnum þessa vinnu er nauðsynlegt að stjórnendur sýni gott fordæmi. Ekki bara með orðum heldur með gjörðum. Það er ekki síður nauðsynlegt að hlúa þannig að þessari vinnu að starfsfólkið sjálft hafi mest um hana að segja. Hvernig er verkefnum forgangsraðað, hvernig eru þau framkvæmd og af hverjum.

Það er áskorun að breyta hegðun og þessi vinna felur einmitt það í sér. Að breyta hegðun. Mikilvægur þáttur í því er lærdómur. Lærdómur þar sem fólk lærir sem einstaklingar, styður við lærdóm hvers annars og það sem er ekki síst mikilvægt. Að læra sem teymi. Þess vegna ætti teymisþjálfun að vera órjúfanlegur partur af vinnu við að styrkja vinnustaðamenninguna.
​
Menningin snertir allt starfsfólk fyrirtækisins og ef það á að ná að tileinka sér það sem þarf til að skapa draumamenninguna þá þurfa þau einnig að hafa áhrif á hvernig þau skapa hana og gera að sinni. Þannig verður til sértæk nálgun fyrir hvern vinnustað. Og það er einmitt það eftirsóknarverða. Því menningin skapar jú ekki sérstöðu ef hún er mótuð eins hjá öllum vinnustöðum. 
​

Átt þú rétt á styrk?
Flest stéttarfélög hafa menntastyrk sem félagsmenn geta sótt um námsstyrki
til faglegrar menntunar eins og þetta námskeið er. Styrkir eru oftast veittir
​að stórum hluta eða öllu leiti. Kannaðu málið hjá þínu stéttarfélagi!
Einnig geta flestir vinnuveitendur sótt í sambærilega sjóði.
Ekki er úr vegi að kanna slíkt hjá þínum vinnustað.